The Desert Song – synopsis

We schrijven de jaren ’20 van de vorige eeuw: het Rifgebergte in het noorden van Marokko is het toneel van een grootschalige opstand tegen de Spaanse en Franse kolonisatie. Op 18 september 1921 wordt de onafhankelijke Rif-republiek uitgeroepen. Aanvankelijk weet de leider van de republiek, Mohammed Abdelkrim El Khattabi, stand te houden, maar als in 1925 een coalitie van Franse en Spaanse troepen een groot tegenoffensief begint met onder meer het intussen verboden mosterdgas, worden de “rebellen” op 27 mei 1926 op de knieën gedwongen.

Tegen deze achtergrond speelt de Amerikaanse “light opera” The Desert Song. De Franse jongeman Pierre Birabeau monstert aan bij het Vreemdelingenlegioen in Marokko om zijn geliefde Margot te tonen dat hij “een echte man” is. Hij maakt de misstanden mee die de Fransen jegens de lokale bevolking begaan en een aanvaring hierover met zijn meerdere, de brute Generaal La Fontaine, loopt uit de hand: Pierre raakt gewond. Pierre doet sindsdien alsof hij door de klap simpel geworden is, maar zoekt intussen incognito contact met de Marokkaanse Rif-rebellen, waar hij al snel hun mysterieuze leider wordt: de Rode Schaduw. De zaken worden gecompliceerd als de vader van Pierre tot Gouverneur benoemd wordt en bovendien Paul La Fontaine, de zoon van Generaal La Fontaine met zijn geliefde Margot wil trouwen.

AKTE 1

Tijdens een treffen van de Rode Schaduw met zijn troepen komt Bennie, een Amerikaanse journalist, het kamp binnen en wordt gevangen genomen. Hij mag blijven leven als hij als spion dienst zal doen: hij zweert trouw. Op dat moment wordt hun schuilplaats door de Fransen onder leiding van Paul ontdekt, maar de Rifs kunnen ontkomen. Paul ontmoet zijn geheime Marokkaanse liefde Azuri, die hem voor zich probeert te winnen, maar Paul sluit zich aan bij zijn mannen.

De Franse soldaten keren triomfantelijk naar hun wachtende (en smachtende) vrouwen terug, waaronder ook Margot en Susan, de vriendin van Bennie. Gouverneur Birabeau dringt bij Margot aan op een huwelijk met Paul. Als iedereen weg is, sluipen de Rode Schaduw en zijn vertrouweling Sid het huis binnen. Azuri, die nog eens wilde proberen met Paul te praten, bespiedt ze en komt zo achter de geheime identiteit van Pierre. Pierre wordt bijna ontdekt door Paul, maar hij trekt ongezien zijn vermomming uit en de Rode Schaduw lijkt te zijn verdwenen. Paul verzekert de Gouverneur echter dat hij de Rode Schaduw binnen een week zal hebben. Margot roemt de mannelijke Paul, terwijl Pierre door iedereen om zijn liefde voor haar uitgelachen wordt.

Bennie maakt aanstalten Marokko te ontvluchten. Susan wil met hem mee, maar hij ziet dat niet zitten: ze heeft “het” niet… Intussen probeert Azuri Paul voor zich te winnen door hem te beloven de identiteit van de Rode Schaduw te onthullen na een nacht onder de palmen. Ze worden echter gestoord door Generaal Birabeau, die Azuri wegstuurt en Paul overtuigt dat hij snel met Margot moet trouwen. Margot hoort dit laatste en maakt duidelijk dat ze zelf haar beslissing wil maken: zij wil geen koud verstandhuwelijk, maar een romantische verovering in de woestijn. Als ze alleen is komt Pierre terug, vermomd als Rode Schaduw en maakt haar het hof: ze kussen. Ze worden gestoord door Paul en de Rode Schaduw moet vluchten. Paul, razend van jaloezie, zweert wraak en in haar poging hem van dit plan af te houden stemt Margot in met het huwelijk. Dit wordt direct door iedereen met veel enthousiasme beantwoordt, behalve door Azuri, die een laatste poging doet Paul voor zich te winnen. Op het hoogtepunt van de feestelijkheden wordt het huis door de Rifs overvallen. Margot, Bennie en Susan worden door de rebellen ontvoerd.

AKTE 2

Wij zijn in het paleis van Ali Ben Ali, de kalief van het gebied en steun van de Rode Schaduw. Pierre vraagt onderdak voor zijn mannen en twee vrouwelijke gevangenen. Ali Ben Ali is verbaasd, omdat de Rode Schaduw zich nooit voor vrouwen leek te interesseren. De vrouwen worden omgekleed voor het haremverblijf, wat Bennie en Susan nieuwe uitzichten in hun relatie geeft. Ze plannen een ontsnapping uit het paleis. De Rode Schaduw wordt verweten door Ali Ben Ali en zijn directe ondergeschikten dat hij door de vrouwenroof de relaties met de Fransen onder onnodige druk heeft gezet. Waarom riskeert hij alles dit voor die ene vrouw? De Rode Schaduw pleit voor exclusieve liefde, terwijl Ali Ben Ali de harempraktijk verdedigt. De Rode Schaduw beëindigt de discussie door duidelijk te maken dat als zijn leiderschap in twijfel wordt getrokken, er maar een kampioen op moet staan om hem volgens de gebruiken van de stam in een tweekamp op leven of dood van de troon moet stoten. Intussen wordt de ontsnappingspoging van Susan en Bennie ontdekt en ze worden bij wijze van executie op een ezel de woestijn ingestuurd.

Pierre probeert Margot voor zich te winnen. Eerst als de Rode Schaduw, maar als ze hem bekent dat ze eigenlijk van de onschuldige Pierre houdt, maakt hij haar wijs dat ook Pierre gevangen is genomen en dat hij hem naar haar toe zal sturen. Ontdaan van zijn vermomming probeert Pierre nu opnieuw Margot het hof te maken, maar nu geeft Margot haar liefde voor de geheimzinnige Rode Schaduw toe. Als Pierre verdwijnt om zich weer te verkleden, verschijnt Azuri. Ze maakt haar jaloezie jegens Margot duidelijk en verstopt zich. Opnieuw komt de Rode Schaduw binnen, nu resoluut in zijn voornemen Margot te ontvoeren. Hij wordt echter gestopt door Ali, die zegt een kampioen gevonden te hebben om tegen de Rode Schaduw te vechten. Generaal Birabeau verschijnt ten tonele, daar door Azuri gebracht voor de tweekamp. De Rode Schaduw weigert te vechten, tot grote verbazing van allen.

Voor straf wordt de Rode Schaduw door zijn eigen mannen de uitgestrekte woestijn in gestuurd.

Terug in het kamp van de Fransen wordt Birabeau als grote overwinnaar op de Rode Schaduw binnengehaald. Hij geeft Paul opdracht de Rode Schaduw in de woestijn te zoeken en hem daar te doden, tot groot ongenoegen van Margot, die onomwonden haar liefde voor de mysterieuze rebellenleider bekent. Bennie en Susan komen ook (wonder boven wonder) ongedeerd terug uit de woestijn. Azuri komt stomdronken haar betaling opeisen. In haar overwinningsroes werpt ze Birabeau voor zijn voeten dat hij opdracht heeft gegeven zijn eigen zoon te doden. De soldaten komen terug van de expeditie en de generaal vreest het ergste. Ze bleken echter Pierre in de woestijn gevonden te hebben, die naar eigen zeggen de Rode Schaduw gevonden en gedood heeft. Als bewijs heeft hij de vermomming mee. Birabeau en zijn zoon verenigen zich en Pierre maakt aan Margot duidelijk dat hij en de Rode Schaduw een en dezelfde persoon waren: eind goed, al goed.

Over de interpretatie

Het lied uit “The Desert Song” klinkt als een vage, politiek-incorrecte echo van een wereld waarin alles simpel leek: het barbaarse, mohammedaanse “Oosten” als decor voor een superieure “Westerse” moraal. Vandaag de dag is deze thematiek actueler dan ooit, maar het discours lijkt nauwelijks veranderd. Het debat over de islamisering, de radicalisering en het terrorisme is nog altijd vertroebeld door vooroordelen en cliché’s aan alle zijden. Een dagelijkse stroom aan opinies en analyses maakt het alleen maar lastiger om een open en eerlijke verhouding tot elkaar te vinden. Elke dag raakt men verder van elkaar af; met angst, agressie en haat tot gevolg. De problematiek is groot, echt en dichtbij. Soms lijkt het dan makkelijk om je hoofd in het zand te steken en te doen alsof er niets aan de hand is. Alsof de woestijn nog altijd het terrein is van Lawrence of Arabia en mijn islamitische buurman voorzichtig genegeerd kan worden. “The Desert Song” bedient die emoties. Deze enscenering wil dit sprookje echter tegen de actualiteit afzetten. Alsof de 78-toeren platen van het origineel per ongeluk tussen internet-filmpjes van strijdbare jihadisten zijn gekomen: een pallet van verschillende opvattingen over het spanningsveld tussen “De Oriënt” en “Hier”. Het verhaal wordt teruggebracht tot een aantal basiselementen, voldoende om het verloop te begrijpen. De romantische melodieën worden afgewisseld met opzwepende Marokkaanse bruiloftsmuziek of juist gecontrasteerd met poëtische reflecties. De originele “light opera” wordt daardoor een cynische blik terug in de tijd waar maar één uitweg mogelijk is: de liefde. De liefde voor mens tot mens die elke barrière kan slechten, hoe hoog ook. Ongeacht de wenselijkheid van de omgeving.